NederlandsEnglish

Afscheidsrede prof. dr. M.P. van Overbeeke RA

In verband met het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd hield prof. dr. M.P. van Overbeeke RA op 9 februari 2005 zijn afscheidsrede getiteld 'Het verval van de belastingstaat en de staat van de belasting'.

Het aloude solidariteitsbeginsel, waarbij de mens bereid is de nood van de medemens tot motief van zijn handelen te maken is in de loop van de tijd en in hoog tempo in de 20ste eeuw overgegaan in het zogenaamde algemeen belang als fundament van een bureaucratische c.q. technocratische, door managers geleide staatsstructuur. Het beheren van processen staat daarbij centraal. Individuele grondrechten zijn getransformeerd in staatsplichten.
Parallel hiermee loopt de ontwikkeling van de belastingheffing als financieringsinstrument, tot uitdrukking gebracht in navenant technocratische belastingwetten. De instrumentalisering van de fiscale wetgeving gekenmerkt door een veelheid aan fictie bepalingen en talrijke belastinguitgaven (beleidsdoeleinden via belastingsubsidies) stimuleert de calculerende burger. Rechtsongelijkheid bevordert afwenteling van belastingen, belastingvermijding en belastingfraude, niet alleen hier te lande, maar ook internationaal.
Het verval van de verzorgingsstaat en de staat van de belastingen hangen met elkaar samen omdat de waarde gerechtigheid steeds meer is uitgehold. De realisatiegraad van de belastingheffing kan slechts verhoogd worden, wanneer in het wetgevingsproces meer aandacht wordt gegeven aan de betekenis van algemene rechtsbeginselen en daarvan afgeleide belastingbeginselen, geworteld in gemeenschappelijke rechtsovertuigingen.
Dit impliceert een sterke terugdringing van de instrumentalisering. Voor wat betreft de inkomsten- en loonbelasting zou dit – bijvoorbeeld – kunnen inhouden: ont-fiscalisering van de eigen woning, de levensloopregeling, en de afschaffing van huursubsidies in ruil voor substantiële tariefverlaging en verhoging van de belastingvrije voet.

Prof. dr. M.P. van Overbeeke RA
18